Όταν μιλάμε για αρθροπλαστική ώμου, αναφερόμαστε στην αντικατάσταση της άρθρωσης του ώμου με τεχνητά εμφυτεύματα. Τα υλικά των εμφυτευμάτων ποικίλουν και συχνά είναι πλαστικής, κεραμικής και μεταλλικής φύσης.
Η τεχνική της αρθροπλαστικής ώμου επιλύει βλάβες της άρθρωσης που έχουν προκληθεί λόγω αρθρίτιδας, οστεονέκρωσης ή καταγμάτων και διορθώνει αναπτυξιακές ανωμαλίες όπως η συγγενής δυσπλασία.
Η αρθροπλαστική δεν απευθύνεται σε συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα. Ορισμένες παθήσεις, όπως τα κατάγματα είδη αρθρίτιδας εκδηλώνονται και σε νεότερες ηλικίες, από το συνηθισμένη ηλικιακή ομάδα των 60.
Οι τύποι αρθρίτιδας που μπορεί να θεραπεύσει η αρθροπλαστική είναι:
- Οστεοαρθρίτιδα
- Αρθροπάθειες που προκλήθηκαν από τραυματισμό
- Ρευματοειδής αρθρίτιδα
Η εφαρμογή της αρθροπλαστικής συνίσταται όταν η συντηρητική θεραπεία δεν έχει αποτέλεσμα στην καταπολέμηση του πόνου και της δυσκαμψίας του ωμου. Στις συντηρητικές θεραπείες περιλαμβάνονται:
- Φαρμακευτική αγωγή (αντιφλεγμονώδη φάρμακα)
- Φυσικοθεραπεία
- Θεραπείες ενδο-αρθρικής έγχυσης (υαλουρονικό οξύ, PRP κ.α.)
Ανατομία ώμου: η φιλοσοφία πίσω από την τεχνική της αρθροπλαστικής ώμου
Η άρθρωση του ώμου εξυπηρετεί τη σύνδεση μεταξύ των άνω άκρων και του στήθους. Το βραχιόνιο οστό, που είναι μέρος του άκρου, συνδέεται με την ωμογλύνη, μια κοιλότητα υποδοχής της κεφαλής του βραχιόνιου οστού. Στις επιφάνειες της ωμογλύνης και της κεφαλής βρίσκεται ο αρθρικός χόνδρος, ο οποίος είναι απαραίτητος για την ομαλή κίνηση και ευλυγισία του ώμου. Όταν ο χόνδρος υποστεί βλάβη, δημιουργείται πόνος και τριβή μεταξύ των οστών, που επιφέρει δυσκαμψία.
Η αρθροπλαστική καλείται να προσομοιάσει τον φυσικό τρόπο με τον οποίο είναι δομημένη η άρθρωση του ώμου. Πιο συγκεκριμένα, ο ώμος αντικαθίσταται με τεχνητή κεφαλή βραχιόνιου οστού και τεχνητή κοιλότητα υποδοχής της κεφαλής. Η τεχνητή κεφαλή είναι μεταλλική, κατασκευασμένη από κράμματα χρωμίου, κοβαλτίου ή τιτανίου. Στηρίζεται σε έναν στυλεό, που ενσφηνώνενται ή συγκολλείται με τσιμέντο στο βραχιόνιο οστό. Το εμφύτευμα της ωμογλύνης είναι κατασκευασμένο από ένθετο πολυαιθαλενίου, ένα πλαστικό υλικό που εξαλείφει τις τριβές μεταξύ των υλικών.
Η αρθροπλαστική ώμου διακρίνεται σε τρεις μορφές:
- Ολική Αρθροπλαστική Ώμου
Αντικατάσταση της άρθρωσης με εμφυτεύματα για την βραχιόνια κεφαλή και την ωμογλύνη.
- Μερική Αρθροπλαστική ή Ημιαρθροπλαστική
Αντικατάσταση μόνο της κεφαλής του βραχιόνιου οστού, επειδή η ωμογλύνη και αρθρικός χόνδρος δεν είναι ελαττωματικοί.
Η ανάστροφη αρθροπλαστική εφαρμόζει την ανατομία του ώμου με αντίστροφο τρόπο, επειδή σε αυτή τη περίπτωση οι τένοντες έχουν υποστεί ρήξη, λόγω μη λειτουργικού στροφικού πετάλου.
Αρθροπλαστική Ώμου: Πριν την επέμβαση
Πάντα στο προεγχειρητικό στάδιο λαμβάνεται το ιστορικό του ασθενούς και πραγματοποιούνται εξετάσεις, που θα αναδείξουν εαν ο ασθενής μπορεί να υποβληθεί σε επέμβαση. Μερικές απο αυτές είναι:
- Αιματολογικές εξετάσεις
- Καρδιολογικές εξετάσεις
- Αξονική ή μαγνητική εξέταση
Είναι σημαντικό για την πραγματοποίηση της επέμβασης να μην υπάρχουν φλεγμονές και λοιμώξεις στην περιοχή του ώμου και περιφερειακά. Επίσης, όταν υπάρχουν περαιτέρω παθήσεις στον οργανισμό, είναι θεμιττό να γίνεται έγκαιρα ο σχεδιασμός της επέμβασης και οι εξετάσεις, περίπου 2-3 εβδομάδες νωρίτερα.
Αρθροπλαστική Ώμου: Κατά τη διάρκεια της επέμβασης
Κατά την αρθροπλαστική, ο ασθενής υποβάλλεται σε γενική αναισθησία. Η επέμβαση διαρκεί συνήθως 2 ώρες, αναλόγως της βαρύτητας της πάθησης. Η αρθροπλαστική ανήκει στις ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές. Αφού αφαιρεθούν οι πάσχουσες περιοχές, δημιουργούνται εξαιρετικά μικρές τομές ώστε να τοποθετηθούν τα εμφυτεύματα.
Ο ορθοπεδικός χειρουργός ελέγχει την κινητικότητα του ώμου, προτού ολοκληρωθεί η επέμβαση. Έπειτα, ο ασθενής νοσηλεύεται για δύο με τρεις μέρες και στη συνέχεια επιστρέφει σπίτι του, φορώντας νάρθηκα, για να συγκρατείται σταθερά ο ώμος. Κατα τη νοσηλεία και για την πρώτη εβδομάδα, χορηγούνται στον ασθενή φάρμακα για την καταπολέμηση του πόνο και την πρόληψη λοιμώξεων.
Αρθροπλαστική Ώμου: Μετά την επέμβαση
Το μετεγχειρητικό στάδιο είναι ιδιαίτερα σημαντικό και ο ασθενής θα πρέπει να ακολουθεί τις οδηγίες του Ορθοπεδικού –Χειρουργού του. Από τις πρώτες κόλας εβδομάδες, ο ασθενής σε συνεργασία με φυσικοθεραπευτή, θα ακολουθήσει ένα συγκεκριμένο κινησιολόγιο, για να αρχίζει να αποκτά κινητικότητα το άκρο.
Από την 8η εβδομάδα και μετά, ξεκινούν οι ασκήσεις ενδυνάμωσης. Ο ασθενής θα επισκέπτεται τακτικά τον θεράποντα ιατρό για το πρώτο διάστημα, ώστε να καταγράφεται η πρόοδος της αποκατάστασης.
Τις πρώτες εβδομάδες, ανεξάρτητα με το εύρος κινητικότητας του χεριού, ο ασθενής θα πρέπει να είναι προσεκτικός και να μην πιέσει να λειτουργήσει το άκρο του φυσιολογικά. Θα χρειαστεί να οργανώσει το περιβάλλον τριγύρω του και να ενημερώσει τους οικείους του, ώστε να δέχεται βοήθεια στις δραστηριότητες της καθημερινότητας.
Η πλήρης κινητικότητα και ευελιξία του ώμου, σε επίπεδα προ της οποιασδήποτε πάθησής του, θα επέλθει περίπου στη διάρκεια του ενός χρόνου. Ο ασθενής μετέπειτα θα επισκέπτεται τακτικά τον ορθοπεδικό του μια φορά τον χρόνο. Η αρθροπλαστική θα χρειαστεί να επαναληφθεί μετά από 15 με 20 χρόνια, για να αντικατασταθούν τα τεχνητά εμφυτεύματα με καινούργια.
Ο Ορθοπεδικός-Χειρουργός Γεώργιος Μπεσίρης εξειδικεύεται στην αρθροπλαστική και τις εφαρμογές τις. Επικοινωνήστε μαζί του για μια εξατομικευμένη διάγνωση και θεραπεία του προβλήματός σας.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ολικής, μερικής και ανάστροφης αρθροπλαστικής ώμου;
Η επιλογή του τύπου αρθροπλαστικής εξαρτάται από τη βλάβη της άρθρωσης και την κατάσταση των τενόντων. Στην ολική αρθροπλαστική αντικαθίσταται τόσο η κεφαλή του βραχιονίου όσο και η ωμογλήνη. Στη μερική (ημιαρθροπλαστική), αντικαθίσταται μόνο η κεφαλή, όταν η υπόλοιπη άρθρωση είναι υγιής. Η ανάστροφη αρθροπλαστική εφαρμόζεται σε περιπτώσεις ρήξης του στροφικού πετάλου, όπου αλλάζει η μηχανική της άρθρωσης, επιτρέποντας τη λειτουργία του ώμου χωρίς τους φυσιολογικούς τένοντες. Η σωστή επιλογή τεχνικής είναι κρίσιμη για το τελικό αποτέλεσμα και γίνεται εξατομικευμένα από τον ορθοπεδικό.
Είναι η αρθροπλαστική ώμου κατάλληλη για νεότερους ασθενείς;
Παρότι η αρθροπλαστική ώμου εφαρμόζεται συχνότερα σε άτομα άνω των 60 ετών, δεν αποτελεί επέμβαση αποκλειστικά για μεγαλύτερες ηλικίες. Νεότεροι ασθενείς μπορεί να χρειαστούν αρθροπλαστική σε περιπτώσεις σοβαρών καταγμάτων, εκφυλιστικών αλλοιώσεων ή αυτοάνοσων παθήσεων που καταστρέφουν την άρθρωση. Ωστόσο, σε νεαρότερες ηλικίες λαμβάνεται ιδιαίτερη μέριμνα, καθώς τα εμφυτεύματα έχουν συγκεκριμένη διάρκεια ζωής (15–20 χρόνια). Ο ιατρός αξιολογεί τη λειτουργικότητα, το επίπεδο πόνου και τις απαιτήσεις του ασθενούς, προκειμένου να αποφασίσει αν η επέμβαση είναι η κατάλληλη λύση.
Τι εξετάσεις χρειάζονται πριν από την επέμβαση;
Ο προεγχειρητικός έλεγχος είναι απαραίτητος για την ασφάλεια και την επιτυχία της επέμβασης. Περιλαμβάνει αιματολογικές εξετάσεις, καρδιολογικό και απεικονιστικό έλεγχο και όπως ακτινογραφία, αξονική ή μαγνητική τομογραφία. Μέσω αυτών, αξιολογείται η κατάσταση της άρθρωσης και σχεδιάζεται με ακρίβεια η επέμβαση. Είναι σημαντικό να αποκλειστεί η ύπαρξη λοιμώξεων ή φλεγμονών στην περιοχή, καθώς μπορεί να επηρεάσουν το αποτέλεσμα. Ο σωστός προεγχειρητικός σχεδιασμός, που γίνεται συνήθως 2–3 εβδομάδες πριν, μειώνει σημαντικά τους κινδύνους και συμβάλλει σε ταχύτερη αποκατάσταση.
Πόσο διαρκεί η επέμβαση και είναι επώδυνη;
Η αρθροπλαστική ώμου διαρκεί περίπου 1,5 έως 2 ώρες, ανάλογα με τη δυσκολία της περίπτωσης και τον τύπο της επέμβασης. Πραγματοποιείται υπό γενική αναισθησία, οπότε ο ασθενής δεν αισθάνεται πόνο κατά τη διάρκειά της. Μετεγχειρητικά, είναι φυσιολογικό να υπάρχει ήπιος έως μέτριος πόνος, ο οποίος αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με φαρμακευτική αγωγή. Ο ασθενής παραμένει στο νοσοκομείο για 2–3 ημέρες και επιστρέφει σπίτι με οδηγίες και νάρθηκα για την προστασία του ώμου. Η σύγχρονη χειρουργική τεχνική και η σωστή διαχείριση του πόνου καθιστούν τη διαδικασία αρκετά καλά ανεκτή.
Πόσο σημαντική είναι η φυσικοθεραπεία μετά την αρθροπλαστική;
Η φυσικοθεραπεία αποτελεί βασικό πυλώνα της επιτυχούς αποκατάστασης μετά την αρθροπλαστική ώμου. Ξεκινά ήδη από τις πρώτες εβδομάδες, με ήπιες κινησιολογικές ασκήσεις που βοηθούν στην επαναφορά της κινητικότητας. Σταδιακά, από την 8η εβδομάδα και μετά, εισάγονται ασκήσεις ενδυνάμωσης. Η συνέπεια του ασθενούς στο πρόγραμμα αποκατάστασης καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το τελικό αποτέλεσμα. Η καθοδήγηση από εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή εξασφαλίζει ότι οι κινήσεις γίνονται σωστά και με ασφάλεια, αποφεύγοντας επιπλοκές ή καθυστερήσεις στην αποκατάσταση.
Πότε μπορώ να επιστρέψω στις καθημερινές μου δραστηριότητες;
Η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες γίνεται σταδιακά και εξαρτάται από την πορεία αποκατάστασης. Τις πρώτες εβδομάδες, ο ασθενής πρέπει να αποφεύγει τη χρήση του χεριού και να ζητά βοήθεια για βασικές ανάγκες. Μετά τον πρώτο μήνα, η λειτουργικότητα βελτιώνεται σημαντικά, ενώ η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να διαρκέσει έως και 12 μήνες. Η υπομονή και η τήρηση των οδηγιών του ιατρού είναι καθοριστικές. Η πρόωρη καταπόνηση του ώμου μπορεί να επηρεάσει αρνητικά το αποτέλεσμα και να καθυστερήσει την αποθεραπεία.
