Η Ασβεστοποιός Τενοντίτιδα είναι μια παθολογική κατάσταση του ώμου που προσβάλλει συνήθως άτομα πάνω από την ηλικία των 40 ετών και χαρακτηρίζεται από την εναπόθεση και συσσώρευση ασβεστίου (κρυστάλλων υδροξυαπατίτη) στους τένοντες του στροφικού πετάλου του ώμου.
Αυτή η εναπόθεση εντοπίζεται συνήθως ελαφρώς κεντρικότερα από την κατάφυση του υπερακανθίου και παρόμοιες αλλοιώσεις μπορούν να παρατηρηθούν σε τένοντες και συνδέσμους και σε άλλα μέρη του σώματος (ποδοκνημική, γόνατο, ισχίο και αγκώνα).
Ποιους προσβάλει η Ασβεστοποιός Τενοντίτιδα;
Αυτού του είδους η τενοντίτιδα προσβάλλει ασθενείς ηλικίας 30-50 ετών και οι γυναίκες φαίνεται να επηρεάζονται πιο συχνά από τους άνδρες.
Θεωρείται ότι τα άτομα με ενδοκρινολογικά προβλήματα (διαβήτης, υπερ και υποθυρεοειδισμός) παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ασβεστοποιού τενοντίτιδας.
Γιατί συμβαίνει η Ασβεστοποιός Τενοντίτιδα;
Η ακριβής αιτία είναι άγνωστη, αλλά πιστεύεται ότι η τοπική ισχαιμία (μειωμένο οξυγόνο) στους τένοντες του στροφικού πετάλου ως μέρος της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης ή πιθανώς λόγω μηχανικών παραγόντων (σύνδρομο πρόσκρουσης) οδηγεί σε ινοχόνδρινη μεταπλασία και σε εναπόθεση κρυστάλλων από τα χονδροκύτταρα.
Η ασβεστοποιός τενοντίτιδα παρουσίαζει δύο διαφορετικά στάδια.
- Το προ ασβεστοποιό στάδιο (της διαμόρφωσης – formative)
- Το ασβεστοποιό στάδιο (της επαναρρόφησης).
Το πρώτο στάδιο χαρακτηρίζεται από την εναπόθεση των κρυστάλλων από τα κύτταρα ενώ το δεύτερο στάδιο χαρακτηρίζεται από την απορρόφηση των κρυστάλλων μέσω φαγοκυττάρωσης και την αγγειακή διείσδυση που είναι κλινικά και η πιο επώδυνη φάση.
Οι ασθενείς που πάσχουν από ασβεστοποιό τενοντίτιδα μπορεί να εμφανίσουν πόνο κατά τη διάρκεια του κάθε σταδίου, αλλά συμβαίνει πιο συχνά κατά τη φάση της απορρόφησης.
Πιστεύεται ότι ο λόγος για τον οποίο εμφανίζεται ο πόνος συχνότερα κατά τη φάση της απορρόφησης είναι επειδή οι κρύσταλλοι του ασβεστίου βρίσκονται υπό πίεση στο εσωτερικό του τένοντα.
Επιπλέον, θεωρείται ότι ένα μεγάλο ποσοστό των ανθρώπων (ενδεχομένως έως και το 75% του πληθυσμού) εμφανίζει εναπόθεση κρυστάλλων στους τένοντες του στροφικού πετάλου χωρίς όμως συμπτωματολογία πόνου.
Διάγνωση
Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα που αναφέρεται από τους ασθενείς είναι ο πόνος.
Μερικές φορές ο πόνος οδηγεί σε μείωση του εύρους κίνησης της άρθρωσης του ώμου και δυσκαμψία.
Επιπλέον, οι ασθενείς εμφανίζουν τοπική ευαισθησία κατά την ψηλάφηση, στις περιοχές όπου εντοπίζονται οι εναποθέσεις του ασβεστίου.
Ο ακτινολογικός έλγχος με μια απλή προσθιοπίσθια λήψη μπορεί να απεικονίσει την εναπόθεση των κρυστάλλων του ασβεστίου, ενώ άλλες απεικονιστικές εξετάσεις όπως:
- η Αξονική τομογραφία
- η Μαγνητική τομογραφία
παρουσιάζουν μεγαλύτερη ακρίβεια στην απεικόνιση της επασβέστωσης αλλά δεν είναι απαραίτητες για την διάγνωση.
Τρόποι Αντιμετώπισης
Η μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών αντιμετωπίζεται συντηρητικά (μη χειρουργικά), δεδομένου ότι οι επασβεστώσεις του τένοντα θα απορροφηθούν με την πάροδο του χρόνου.
Σε γενικές γραμμές, οι ασθενείς ανακτούν την λειτουργικότητα της άρθρωσής τους μετά την ύφεση του πόνου στις 2 με 3 εβδομάδες χωρίς καμία θεραπεία.
Περίπου το 1/3 των ασθενών θα παρουσίασει πλήρη απορρόφηση της εναπόθεσης των κρυστάλλων ασβεστίου εντός 3 με 10 χρόνων.
Εάν οι ασθενείς δεν αισθανθούν καλύτερα, τότε μπορεί να χρειαστούν θεραπεία για την ύφεση του πόνου. Ωστόσο, ένα μικρό ποσοστό θα παρουσιάσει επίμονα συμπτώματα (κυρίως πόνο).
Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, η θεραπεία είναι μη χειρουργική και περιλαμβάνει αγωγή με αντιφλεγμονώδη φάρμακα από το στόμα και φυσικοθεραπεία ανάλογα με τον βαθμό δυσκαμψίας και του πόνου του ασθενούς.
Στους ασθενείς με πολύ έντονο πόνο γίνεται έγχυση κορτικοστεροειδούς (κορτιζόνης) σε συνδυασμό με τοπικό αναισθητικό.
Η χρήση των φαρμάκων και της ενεσοθεραπείας ανακουφίζουν τον ασθενή αλλά δεν επηρεάζουν την φυσική εξέλιξη της πάθησης.
Στις περιπτώσεις που η συντηρητική αντιμετώπιση δε βοηθάει τον ασθενή και ο πόνος δεν υφίεται ή υποτροπιάζει, συστήνεται η χειρουργική αρθροσκοπική επέμβαση αφαίρεσης των εναποθέσεων του ασβεστίου.
Ο χειρουργός μέσω 2 – 3 πολύ μικρών τομών εισάγει το αρθροσκόπιο στην άρθρωση και εντοπίζει τις εναποθέσεις των κρυστάλλων του ασβεστίου μεταξύ των ινών του στροφικού πετάλου.
Στη συνέχεια, οι επασβεστώσεις αφαιρούνται με ειδικά εργαλεία και ακολουθεί η έκπλυση της περιοχής και της άρθρωσης και η συρραφή του δέρματος. Συνήθως ο ασθενής επιστρέφει σπίτι του την ίδια ημέρα.
Ποιους προσβάλλει συχνότερα;
Η ασβεστοποιός τενοντίτιδα εμφανίζεται κυρίως σε ηλικίες μεταξύ 30 και 50 ετών. Οι γυναίκες φαίνεται να προσβάλλονται συχνότερα από τους άνδρες. Επιπλέον, άτομα με ενδοκρινολογικά προβλήματα, όπως σακχαρώδη διαβήτη, υπερθυρεοειδισμό ή υποθυρεοειδισμό, παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της πάθησης. Παρότι η ηλικία και οι ορμονικοί παράγοντες διαδραματίζουν ρόλο, η ακριβής αιτία παραμένει αδιευκρίνιστη.
Γιατί δημιουργείται η ασβεστοποιός τενοντίτιδα;
Η ακριβής παθογένεια δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Πιθανολογείται ότι η τοπική ισχαιμία (μειωμένη αιμάτωση και οξυγόνωση) στους τένοντες του στροφικού πετάλου, στο πλαίσιο της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης ή λόγω μηχανικών παραγόντων όπως το σύνδρομο πρόσκρουσης, οδηγεί σε ινοχόνδρινη μεταπλασία. Τα κύτταρα αυτά παράγουν και εναποθέτουν κρυστάλλους ασβεστίου. Η διαδικασία αυτή εξελίσσεται σταδιακά και συχνά χωρίς συμπτώματα στα αρχικά στάδια.
Ποια είναι τα στάδια της νόσου;
Η ασβεστοποιός τενοντίτιδα εξελίσσεται σε δύο βασικά στάδια. Το προασβεστοποιό ή formative στάδιο, κατά το οποίο σχηματίζονται και εναποτίθενται οι κρύσταλλοι ασβεστίου στον τένοντα, και το ασβεστοποιό στάδιο της επαναρρόφησης. Κατά τη φάση της επαναρρόφησης, ο οργανισμός ενεργοποιεί μηχανισμούς φαγοκυττάρωσης και αυξημένης αγγείωσης για την απομάκρυνση των κρυστάλλων. Η δεύτερη αυτή φάση είναι συνήθως η πιο επώδυνη, λόγω της αυξημένης πίεσης που ασκούν οι κρύσταλλοι στο εσωτερικό του τένοντα και της έντονης φλεγμονώδους αντίδρασης.
Ποια είναι τα βασικά συμπτώματα;
Το κυρίαρχο σύμπτωμα είναι ο πόνος στον ώμο. Ο πόνος μπορεί να είναι ήπιος και διαλείπων ή έντονος και αιφνίδιος, ιδιαίτερα κατά τη φάση της απορρόφησης. Συχνά επιδεινώνεται κατά την ανύψωση του άνω άκρου ή κατά τη διάρκεια της νύχτας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο πόνος οδηγεί σε μείωση του εύρους κίνησης και δυσκαμψία της άρθρωσης. Κατά την κλινική εξέταση, μπορεί να παρατηρηθεί τοπική ευαισθησία στην ψηλάφηση, στο σημείο όπου εντοπίζεται η εναπόθεση ασβεστίου.
Μπορεί να υπάρχει ασβέστιο χωρίς πόνο;
Ναι. Ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού πιθανώς έως και 75% μπορεί να εμφανίζει εναποθέσεις κρυστάλλων ασβεστίου στους τένοντες του στροφικού πετάλου χωρίς να παρουσιάζει καθόλου συμπτώματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η πάθηση ανακαλύπτεται τυχαία σε απεικονιστικό έλεγχο για άλλο λόγο. Ο πόνος εμφανίζεται κυρίως όταν ενεργοποιηθεί η φάση της απορρόφησης και συνοδεύεται από φλεγμονή.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, την κλινική εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο. Μια απλή ακτινογραφία ώμου (προσθιοπίσθια λήψη) συνήθως αρκεί για να αναδείξει τις εναποθέσεις ασβεστίου. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθούν πιο εξειδικευμένες εξετάσεις, όπως αξονική ή μαγνητική τομογραφία, οι οποίες παρέχουν μεγαλύτερη ακρίβεια στην απεικόνιση της επασβέστωσης, χωρίς όμως να είναι απαραίτητες για την επιβεβαίωση της διάγνωσης.
Ποια είναι η συντηρητική αντιμετώπιση;
Η μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών αντιμετωπίζεται συντηρητικά. Καθώς οι επασβεστώσεις συχνά απορροφώνται με την πάροδο του χρόνου, η θεραπεία στοχεύει κυρίως στην ανακούφιση από τον πόνο. Περιλαμβάνει χορήγηση μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων και φυσικοθεραπεία, προσαρμοσμένη στον βαθμό δυσκαμψίας και πόνου. Πολλοί ασθενείς ανακτούν τη λειτουργικότητα του ώμου μέσα σε 2–3 εβδομάδες, ακόμη και χωρίς ειδική θεραπεία, μετά την ύφεση της επώδυνης φάσης.
Πότε χρειάζεται έγχυση κορτικοστεροειδών;
Σε περιπτώσεις έντονου και επίμονου πόνου, μπορεί να πραγματοποιηθεί έγχυση κορτικοστεροειδούς (κορτιζόνης) σε συνδυασμό με τοπικό αναισθητικό. Η ενέσιμη θεραπεία προσφέρει ταχεία ανακούφιση, μειώνοντας τη φλεγμονή. Ωστόσο, δεν επηρεάζει τη φυσική εξέλιξη της πάθησης ούτε επιταχύνει την απορρόφηση των κρυστάλλων ασβεστίου. Χρησιμοποιείται κυρίως για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων.
Πότε ενδείκνυται χειρουργική αντιμετώπιση;
Η χειρουργική επέμβαση συστήνεται σε ασθενείς με επίμονα ή υποτροπιάζοντα συμπτώματα που δεν ανταποκρίνονται στη συντηρητική αγωγή. Αν και το ποσοστό αυτό είναι μικρό, σε αυτές τις περιπτώσεις η αρθροσκοπική αφαίρεση των επασβεστώσεων αποτελεί αποτελεσματική λύση.
Πώς πραγματοποιείται η αρθροσκοπική επέμβαση;
Η αρθροσκοπική αφαίρεση πραγματοποιείται μέσω 2–3 μικρών τομών. Ο χειρουργός εισάγει το αρθροσκόπιο στην άρθρωση και εντοπίζει τις εναποθέσεις ασβεστίου μεταξύ των ινών του στροφικού πετάλου. Με ειδικά εργαλεία αφαιρεί τις επασβεστώσεις και ακολουθεί έκπλυση της άρθρωσης. Η επέμβαση είναι ελάχιστα επεμβατική και συνήθως ο ασθενής επιστρέφει στο σπίτι του την ίδια ημέρα, με ταχεία επάνοδο στις καθημερινές δραστηριότητες.
Ποια είναι η πρόγνωση;
Η πρόγνωση της ασβεστοποιού τενοντίτιδας είναι γενικά πολύ καλή. Περίπου το ένα τρίτο των ασθενών παρουσιάζει πλήρη απορρόφηση των εναποθέσεων μέσα σε 3–10 χρόνια. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα συμπτώματα υποχωρούν και η λειτουργικότητα του ώμου αποκαθίσταται πλήρως, είτε με συντηρητική είτε με χειρουργική αντιμετώπιση.
