Τι είναι η αρθρίτιδα ώμου;
Η αρθρίτιδα του ώμου είναι βλάβη του χόνδρου στο εσωτερικό της άρθρωσης του ώμου. Ο ώμος έχει δύο αρθρώσεις. Η αρθρίτιδα του ώμου αναφέρεται συνήθως στη μεγαλύτερη σφαιρική άρθρωση που ονομάζεται γληνοβραχιόνιος άρθρωση. Ο χόνδρος καλύπτει τόσο τη σφαίρα (την κεφαλή του βραχιονίου) όσο και την υποδοχή (το γληνοειδές).
Όταν ο χόνδρος στον ώμο αρχίζει να φθείρεται στην επιφάνεια και τελικά στα βαθύτερα στρώματα, ονομάζεται αρθρίτιδα του ώμου. Η δεύτερη άρθρωση στον ώμο, η ακρωμιοκλειδική μπορεί επίσης να αναπτύξει αρθρίτιδα.
Ποια είδη αρθρίτιδας επηρεάζουν τον ώμο;
Τα πιο συχνά εμφανιζόμενα είδη αρθρίτιδας που επηρεάζουν τον ώμο είναι η οστεοαρθρίτιδα, η φλεγμονώδης αρθρίτιδα, η αρθροπάθεια από ρήξη του στροφικού πετάλου, η οστεονέκρωση και η μετατραυματική αρθρίτιδα.
- Οστεοαρθρίτιδα: Παρόμοια με το ισχίο και το γόνατο πιθανότατα εμφανίζεται ως κάποιος συνδυασμός καταπόνησης, γενετικής, μικροτραυματισμού και πίεσης της άρθρωσης. Ο χόνδρος χάνει τη φυσιολογική του σύσταση, φθείρεται και τελικά εξαφανίζεται. Έτσι, τα υποκείμενα οστά τρίβονται το ένα πάνω στο άλλο, προκαλώντας πόνο.
- Φλεγμονώδης αρθρίτιδα: Αναπτύσσεται όταν μια φλεγμονή της άρθρωσης φθείρει τις επιφάνειες του χόνδρου.
- Αρθροπάθεια με ρήξη του στροφικού πετάλου: Πρόκειται για το τελικό στάδιο πολύ μεγάλων ρήξεων του τένοντα του στροφικού πετάλου.
- Οστεονέκρωση: Μια ασυνήθιστη κατάσταση κατά την οποία διακόπτεται η αιμάτωση του οστού που σχηματίζει τη σφαίρα του ώμου, με αποτέλεσμα την κατάρρευση ενός τμήματος του οστού. Με την απώλεια της στήριξης του οστού, ο υπερκείμενος χόνδρος παθαίνει σοβαρές βλάβες.
- Μετατραυματική αρθρίτιδα: Αυτή μπορεί να προκύψει από κάταγμα σε κάποιο σημείο της άρθρωσης, κατά το οποίο η επιφάνεια του χόνδρου έχει υποστεί βλάβη κατά τη στιγμή του κατάγματος του οστού. Τελικά, η βλάβη αυτή μπορεί να προκαλέσει τη φθορά της επιφάνειας του χόνδρου.
Ποια είναι τα συμπτώματα της αρθρίτιδας ώμου;
Τα συμπτώματα της αρθρίτιδας ώμου διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Τα πιο κοινά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- Πόνο στην άρθρωση του ώμου: Αυτό είναι το πιο συνηθισμένο σύμπτωμα. Στην αρχή, μπορεί ο πόνος στον ώμο να είναι αισθητός μόνο κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας. Αργότερα στη διαδικασία της νόσου, μπορεί να γίνει αισθητός οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας, με ή χωρίς κίνηση του χεριού.
- Δυσκαμψία και απώλεια του εύρους κίνησης.
- Ήχοι όπως τρίξιμο ή «κρακ» από την άρθρωση του ώμου: Η απώλεια του χόνδρου, η οποία αφήνει μια μη ομαλή επιφάνεια, προκαλεί αυτούς τους ήχους. Μπορεί να συνδυάζονται με ή χωρίς πόνο.
- Απώλεια του ύπνου: Ο πόνος σε οποιαδήποτε κίνηση του ώμου συχνά διακόπτει τον ύπνο.
Διάγνωση αρθρίτιδας ώμου
Για τη διάγνωση της αρθρίτιδας του ώμου, ο γιατρός θα πραγματοποιήσει μια φυσική εξέταση και θα κάνει ερωτήσεις σχετικά με τα συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς. Ο βαθμός της αρθρίτιδας μπορεί να αξιολογηθεί και να επιβεβαιωθεί με μια ακτινογραφία ή, εάν χρειάζεται, με μια αξονική τομογραφία.
Πώς αντιμετωπίζεται η αρθρίτιδα ώμου;
Υπάρχουν συντηρητικές μέθοδοι που βοηθούν στον έλεγχο της εξέλιξης της πάθησης και την μείωση των συμπτωμάτων. Τέτοιες είναι:
- Η αποφυγή δραστηριοτήτων που καταπονούν την περιοχή.
- Η χρήση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων.
- Η ενδοαρθρική έγχυση υαλουρονικού οξέος.
Εάν οι μη χειρουργικές θεραπείες δεν είναι αποτελεσματικές, ο γιατρός μπορεί να συζητήσει είτε την αρθροσκόπηση ώμου είτε τη χειρουργική επέμβαση αντικατάστασης ώμου.
Αρθροσκόπηση ώμου: Πρόκειται για μια ελάχιστα επεμβατική επέμβαση που απαιτεί αναισθησία, κατά την οποία μια μικρή κάμερα τοποθετείται στο εσωτερικό της άρθρωσης μέσω μιας μικρής τομής. Μέσω μιας άλλης τομής, μικρά εργαλεία μπορούν να εισαχθούν στο εσωτερικό της άρθρωσης για τον χειρισμό των ιστών.
Η αρθροσκόπηση του ώμου για την απομάκρυνση χαλαρών θραυσμάτων χόνδρου και οστού στην άρθρωση (εκκαθάριση) μπορεί να παίξει ρόλο στην πρώιμη αρθρίτιδα, όταν υπάρχει μικρή βλάβη στην επιφάνεια της άρθρωσης. Αυτό βέβαια δεν εξαλείφει την αρθρίτιδα.
Αρθροπλαστική ώμου: – Η αντικατάσταση ώμου είναι μια επέμβαση κατά την οποία τοποθετούνται εμφυτεύματα για τη δημιουργία νέων αρθρικών επιφανειών. Κατά τη διάρκεια αυτής της επέμβασης, η αρθριτική σφαίρα αφαιρείται και αντικαθίσταται από μια μεταλλική σφαίρα που συνδέεται με ένα μεταλλικό στέλεχος στο άνω βραχιόνιο οστό.
Ο Ορθοπεδικός Χειρουργός Μπεσίρης Γεώργιος είναι απόλυτα εξειδικευμένος στη χειρουργική αντιμετώπιση οποιουδήποτε ορθοπεδικού προβλήματος αφορά την άρθρωση του ώμου. Επικοινωνήστε με τον ιατρό και την εξειδικευμένη ομάδα της Orthopedia για να λάβετε μια εξατομικευμένη διάγνωση.
2. Ποια είδη αρθρίτιδας μπορούν να προσβάλουν τον ώμο;
Η αρθρίτιδα του ώμου δεν εμφανίζεται με μία μόνο μορφή, αλλά περιλαμβάνει διαφορετικούς τύπους με κοινό χαρακτηριστικό τη φθορά της άρθρωσης. Η συχνότερη μορφή είναι η οστεοαρθρίτιδα, όπου ο χόνδρος καταστρέφεται λόγω εκφυλιστικών αλλαγών με την πάροδο του χρόνου. Άλλη μορφή είναι η φλεγμονώδης αρθρίτιδα, όπου η φλεγμονή προκαλεί προοδευτική καταστροφή των αρθρικών επιφανειών. Σε προχωρημένες ρήξεις του στροφικού πετάλου μπορεί να εμφανιστεί αρθροπάθεια, με σημαντική διαταραχή της μηχανικής του ώμου. Επιπλέον, η οστεονέκρωση οδηγεί σε κατάρρευση του οστού λόγω απώλειας αιμάτωσης, ενώ η μετατραυματική αρθρίτιδα αναπτύσσεται μετά από σοβαρούς τραυματισμούς ή κατάγματα της άρθρωσης.
3. Ποια είναι τα πιο συχνά συμπτώματα της αρθρίτιδας ώμου;
Το κυριότερο σύμπτωμα της αρθρίτιδας ώμου είναι ο πόνος, ο οποίος αρχικά εμφανίζεται κατά τη χρήση του χεριού και με την πάροδο του χρόνου μπορεί να γίνεται συνεχής, ακόμη και σε κατάσταση ηρεμίας. Συχνά συνοδεύεται από δυσκαμψία, ιδιαίτερα το πρωί ή μετά από ακινησία και από περιορισμό του εύρους κίνησης. Οι ασθενείς μπορεί να παρατηρούν δυσκολία στο να σηκώσουν το χέρι, να εκτελέσουν περιστροφικές κινήσεις ή να πραγματοποιήσουν καθημερινές δραστηριότητες. Σε αρκετές περιπτώσεις ακούγονται ήχοι τριβής ή «κρακ» κατά την κίνηση της άρθρωσης, αποτέλεσμα της απώλειας του λείου χόνδρου. Σε προχωρημένα στάδια, ο πόνος μπορεί να επηρεάζει τον ύπνο και τη γενικότερη λειτουργικότητα.
4. Πώς τίθεται η διάγνωση της αρθρίτιδας ώμου;
Η διάγνωση της αρθρίτιδας ώμου βασίζεται αρχικά στη λήψη λεπτομερούς ιστορικού και στην κλινική εξέταση από τον ορθοπεδικό. Κατά την εξέταση αξιολογείται το εύρος κίνησης, η παρουσία πόνου, η δύναμη του ώμου και τυχόν μηχανικά συμπτώματα. Για την επιβεβαίωση της διάγνωσης και την εκτίμηση της έκτασης της βλάβης χρησιμοποιούνται απεικονιστικές εξετάσεις. Η ακτινογραφία αποκαλύπτει τη μείωση του αρθρικού διαστήματος, τις αλλοιώσεις των οστών και τη φθορά του χόνδρου. Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί αξονική τομογραφία, ώστε να απεικονιστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια οι δομικές αλλοιώσεις της άρθρωσης και να σχεδιαστεί σωστά η θεραπευτική προσέγγιση.
5. Ποιες συντηρητικές θεραπείες εφαρμόζονται στην αρθρίτιδα ώμου;
Η συντηρητική αντιμετώπιση της αρθρίτιδας ώμου στοχεύει κυρίως στη μείωση του πόνου και στη διατήρηση της λειτουργικότητας της άρθρωσης. Περιλαμβάνει την αποφυγή δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν τον ώμο και επιδεινώνουν τα συμπτώματα, καθώς και τη χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής για τον έλεγχο της φλεγμονής και του πόνου. Σε αρκετές περιπτώσεις εφαρμόζονται ενδοαρθρικές εγχύσεις, όπως υαλουρονικό οξύ, με σκοπό τη βελτίωση της ολίσθησης και της κινητικότητας της άρθρωσης. Παράλληλα, η φυσιοθεραπεία μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση του εύρους κίνησης και στη μείωση της δυσκαμψίας. Η επιλογή της κατάλληλης συντηρητικής θεραπείας εξατομικεύεται ανάλογα με τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και τις ανάγκες του ασθενούς.
6. Πότε εξετάζεται η χειρουργική αντιμετώπιση;
Η χειρουργική αντιμετώπιση της αρθρίτιδας ώμου εξετάζεται όταν οι συντηρητικές μέθοδοι δεν προσφέρουν επαρκή ανακούφιση ή όταν η λειτουργικότητα της άρθρωσης έχει περιοριστεί σημαντικά. Σε αρχικά στάδια μπορεί να εφαρμοστεί αρθροσκόπηση ώμου, μια ελάχιστα επεμβατική μέθοδος που επιτρέπει τον καθαρισμό της άρθρωσης και την αντιμετώπιση συνοδών βλαβών. Όταν όμως η φθορά του χόνδρου είναι εκτεταμένη και τα συμπτώματα έντονα, η αντικατάσταση της άρθρωσης με αρθροπλαστική ώμου αποτελεί την αποτελεσματικότερη λύση. Η απόφαση για χειρουργείο λαμβάνεται μετά από προσεκτική αξιολόγηση της ηλικίας, του επιπέδου δραστηριότητας και της συνολικής κατάστασης του ασθενούς.
7. Γιατί η αρθρίτιδα ώμου μπορεί να εξελιχθεί ακόμη και χωρίς έντονο αρχικό πόνο;
Σε αρκετές περιπτώσεις, η αρθρίτιδα ώμου εξελίσσεται ύπουλα, χωρίς έντονα συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Αυτό συμβαίνει επειδή η σταδιακή φθορά του χόνδρου μπορεί αρχικά να μην προκαλεί σημαντική φλεγμονή ή έντονη μηχανική διαταραχή. Ο οργανισμός προσαρμόζεται προσωρινά στις αλλαγές της άρθρωσης, με αποτέλεσμα ο ασθενής να αντιλαμβάνεται μόνο ήπια ενόχληση ή κόπωση στον ώμο. Καθώς όμως η απώλεια του χόνδρου προχωρά, αυξάνεται η επαφή των οστών και η άρθρωση χάνει τη φυσιολογική της λειτουργία. Τότε εμφανίζονται πιο έντονος πόνος, δυσκαμψία και περιορισμός της κίνησης. Η καθυστερημένη εμφάνιση συμπτωμάτων συχνά οδηγεί σε διάγνωση σε πιο προχωρημένο στάδιο.
8. Ποιος είναι ο ρόλος των συνοδών βλαβών στην εξέλιξη της αρθρίτιδας ώμου;
Η αρθρίτιδα ώμου σπάνια αποτελεί ένα απομονωμένο πρόβλημα και συχνά συνοδεύεται από άλλες βλάβες της άρθρωσης. Ρήξεις του στροφικού πετάλου, χρόνια φλεγμονή ή παλαιοί τραυματισμοί μπορούν να επιβαρύνουν τη μηχανική ισορροπία του ώμου και να επιταχύνουν τη φθορά του χόνδρου. Όταν οι τένοντες δεν λειτουργούν σωστά, οι δυνάμεις που ασκούνται στην άρθρωση κατανέμονται άνισα, αυξάνοντας την καταπόνηση συγκεκριμένων περιοχών. Αυτό οδηγεί σε ταχύτερη εξέλιξη της αρθρίτιδας και σε πιο έντονα συμπτώματα. Σε προχωρημένες καταστάσεις, οι συνοδές βλάβες επηρεάζουν και την επιλογή θεραπείας, καθώς μπορεί να περιορίσουν την αποτελεσματικότητα των συντηρητικών μεθόδων και να καταστήσουν απαραίτητη τη χειρουργική παρέμβαση.
9. Ποιος είναι ο ρόλος της αρθροσκόπησης ώμου στην αντιμετώπιση της αρθρίτιδας;
Η αρθροσκόπηση ώμου αποτελεί χειρουργική επιλογή που εφαρμόζεται σε συγκεκριμένα στάδια της αρθρίτιδας, όταν η άρθρωση διατηρεί ακόμη μέρος της λειτουργικότητάς της. Μέσω μιας ελάχιστα επεμβατικής προσέγγισης, δίνεται η δυνατότητα αξιολόγησης της κατάστασης της άρθρωσης και αντιμετώπισης βλαβών που επιβαρύνουν τη μηχανική του ώμου. Η αρθροσκόπηση μπορεί να συμβάλει στη μείωση του πόνου και στη βελτίωση της κινητικότητας, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν φλεγμονώδεις αλλοιώσεις ή μηχανικά εμπόδια στην κίνηση. Ωστόσο, δεν αποτελεί οριστική λύση σε προχωρημένη αρθρίτιδα με εκτεταμένη καταστροφή του αρθρικού χόνδρου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ρόλος της είναι περιορισμένος και λειτουργεί κυρίως ως ενδιάμεση θεραπευτική επιλογή πριν εξεταστεί η αρθροπλαστική ώμου.
10. Γιατί η αρθροπλαστική ώμου θεωρείται λύση για προχωρημένη αρθρίτιδα;
Η αρθροπλαστική ώμου αποτελεί θεραπευτική επιλογή όταν η αρθρίτιδα έχει προκαλέσει εκτεταμένη καταστροφή της άρθρωσης και έντονα, επίμονα συμπτώματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο αρθρικός χόνδρος έχει χαθεί σε μεγάλο βαθμό και η άρθρωση δεν μπορεί πλέον να λειτουργήσει φυσιολογικά. Η αντικατάσταση των φθαρμένων επιφανειών με τεχνητά εμφυτεύματα αποκαθιστά τη μηχανική ισορροπία και μειώνει την τριβή μεταξύ των οστών. Αυτό οδηγεί σε σημαντική ανακούφιση από τον πόνο και βελτίωση της κινητικότητας. Η αρθροπλαστική δεν εφαρμόζεται επιπόλαια, αλλά επιλέγεται όταν τα οφέλη υπερτερούν των συντηρητικών επιλογών και όταν ο στόχος είναι η ουσιαστική αποκατάσταση της ποιότητας ζωής του ασθενούς.
