ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΜΕΣΟΣΠΟΝΔΥΛΙΩΝ ΔΙΣΚΩΝ;

Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι διαδραματίζουν έναν σημαντικό ρόλο στην σπονδυλική στήλη. Χρησιμεύουν ως αμορτισέρ μεταξύ των σπονδύλων. Υποστηρίζουν το βάρος του ανθρώπινου σώματος και επιτρέπουν ένα ευρύ φάσμα κινήσεων προς όλες τις κατευθύνσεις.

Ο μεσοσπονδύλιος δίσκος αποτελείται από ένα κεντρικό ανάγγειο πηκτοειδή πυρήνα. Επίσης από μία παχύρευστη γέλη (τζελ) που αποτελείται από πρωτεΐνες, πολυσακχαρίτες, ελάχιστα χονδροκύτταρα και μεγάλη ποσότητα νερού (88%). Περιβάλλεται από συγκεντρικά στρώματα ινώδους ιστού και κολλαγόνου, τον ινώδη δακτύλιο. Όταν η φυσικοχημική κατάσταση του πηκτοειδούς πυρήνα είναι φυσιολογική, (συνήθως στην νεαρή ηλικία) ο δίσκος μπορεί να αντέξει μεγάλα φορτία χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα.

Με την πάροδο του χρόνου, ο πηκτοειδής πυρήνας και ο ινώδης δακτύλιος χάνουν μεγάλο μέρος των ιδιοτήτων τους. Γι’αυτόν το λόγο ακόμη και μικρές δυνάμεις και φορτία μπορούν να προκαλέσουν την ρήξη του ινώδους δακτυλίου και την διαφυγή-διαρροή του πηκτοειδούς πυρήνα. Ανάλογα με την εντόπιση του διαφυγόντος υλικού, η πίεση μπορεί να προκαλέσει πόνο στη μέση (οσφυϊκή χώρα). Ενδεχομένως, να προκαλέσει πόνο και νευρολογικά συμπτώματα στα κάτω άκρα.

Τα συμπτώματα της κήλης του μεσοσποδυλίου δίσκου συνήθως ξεκινούν χωρίς κάποιο ιδιαίτερο τραυματικό περιστατικό. Περιστατικά τέτοια είναι η άρση κάποιου μικρού βάρους ή την απότομη στροφή της μέσης. Πρόκειται για μια ευρέως διαδεδομένη πάθηση του μυοσκελετικού συστήματος. Συναντάται πιο συχνά στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης μεταξύ των 35 και 50 ετών. Κατά την ηλικία αυτή, ο δίσκος έχει ήδη υποστεί σημαντικές εκφυλιστικές αλλοιώσεις. Σε αντίθεση, η σπονδυλική στένωση που συναντάται πιο συχνά σε ηλικίες πάνω από 60 ετών.

ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΚΑΙ ΚΗΛΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΣΠΟΝΔΥΛΙΟΥ ΔΙΣΚΟΥ

Λόγω της φυσικής διαδικασίας της γήρανσης και της φθοράς οι δίσκοι χάνουν ένα μεγάλο μέρος του υγρού τους. Σε φυσιολογικές συνθήκες τους προσδίδει ελαστικότητα και αντοχή. Ως αποτέλεσμα, οι δίσκοι γίνονται πιο σκληροί και επίπεδοι. Αυτή η διαδικασία, γνωστή και ως εκφύλιση, ξεκινά από μικρή ηλικία. Συχνά εμφανίζεται πρώιμα σε απεικονιστικές εξετάσεις (ακτινογραφίες, αξονική και μαγνητική τομογραφία).

Όταν ασκείται επαναλαμβανόμενη αξονική πίεση στην σπονδυλική στήλη, ο δίσκος και ειδικότερα ο ινώδης δακτύλιος ενδέχεται να υποστεί ρήξη ή ρωγμή. Στην οσφυϊκή μοίρα, η προεξοχή του δίσκου μπορεί να οδηγήσει σε πιεστικά φαινόμενα της πιο κοντινής ρίζας των νωτιαίων νεύρων. Επιπλέον, το υλικό του πηκτοειδούς πυρήνα που διαφεύγει μπορεί με τη σειρά του να ερεθίσει το νεύρο. Αυτό μπορεί να προκαλέσει τοπικά φλεγμονή. Το αποτέλεσμα είναι ένα οξύ αίσθημα πόνου που αντανακλά από την οσφυϊκή χώρα στους γλουτούς και στα κάτω άκρα. Τέλος, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η εκφυλιστική αλλοίωση του δίσκου (δισκίτιδα) δεν είναι απαραίτητα μια προοδευτική πάθηση per se. Δεν οδηγεί πάντοτε σε κήλη του μεσοσπονδυλίου δίσκου.

Υπάρχουν πολλοί όροι που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν τις διάφορες παθολογικές καταστάσεις του μεσοσπονδυλίου δίσκου και του πόνου που τις συνοδεύει. Μερικές από αυτές είναι «κήλη δίσκου», «δισκοκήλη» οι οποίες χρησιμοποιούνται αδιακρίτως.

Δυστυχώς, οι επαγγελματίες του τομέα υγείας δεν συμφωνούν με τον ακριβή ορισμό αυτών των κλινικών περιπτώσεων. Συγχρόνως, οι ασθενείς νιώθουν σύγχυση ακούγοντας διαφορετικούς όρους για το ίδιο πρόβλημα.

Αντί να ασχολείται ο ασθενής με τους ακριβείς όρους που περιγράφουν το πρόβλημά του, είναι πιο χρήσιμο να αποκτήσει μια σαφή εικόνα της ακριβούς ιατρικής διάγνωσης. Η ιατρική διάγνωση προσδιορίζει την πραγματική αιτία του πόνου στην οσφυϊκή χώρα και στα κάτω άκρα του ασθενούς.

Με σκοπό την διάγνωση ο Ορθοπαιδικός ακολουθεί τρία συγκεκριμένα βήματα:

  1. Λήψη ατομικού ιστορικού
  2. Πλήρη φυσική εξέταση
  3. Μία ή περισσότερες διαγνωστικές εξετάσεις (αν χρειαστεί).

Δισκοκήλη

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΚΗΛΗΣ ΜΕΣΟΣΠΟΝΔΥΛΙΟΥ ΔΙΣΚΟΥ

Ενώ η δισκοκήλη στην οσφυϊκή μοίρα μπορεί να είναι εξαιρετικά επώδυνη, για τους περισσότερους ασθενείς τα συμπτώματα δε διαρκούν. Περίπου το 90% των ανθρώπων που βιώνουν τα συμπτώματα της οσφυϊκής δισκοκήλης αναρρώνουν το αργότερο σε έξι εβδομάδες ακόμη και χώρις ιατρική περίθαλψη.

Πιστεύεται ότι τα συμπτώματα υφίενται κυρίως για τρεις λόγους:

  • Η άμυνα του οργανισμού επιτίθεται στο υλικό της κήλης ως ξένο. Οδηγεί έτσι σε συρρίκνωση του μεγέθους της, αποσυμπιέζοντας με αυτόν τον τρόπο σταδιακά την ρίζα του νεύρου που συμπιέζεται.
  • Με την πάροδο του χρόνου, ο πηκτοειδής πυρήνας αφυδατώνεται στα πλαίσια της γήρανσης μειώνοντας τον συνολικό του όγκο. Με αυτόν τον τρόπο γίνεται λιγότερο πιθανή η επέκταση και πίεση ενός νεύρου ή του νωτιαίου μυελού.
  • Οι ασκήσεις έκτασης της ράχης μπορεί να μετακινήσουν το υλικό της δισκοκήλης μακριά από τις ρίζες των νεύρων, ή ακόμη και εντός του ινώδους δακτυλίου ξανά. Πρόκειται για μια θεωρία όμως που αποτελεί θέμα συζήτησης στην ιατρική κοινότητα.

Γενικά πιστεύεται ότι τα συμπτώματα βελτιώνονται επειδή το μικρότερο μέγεθος του υλικού της δισκοκήλης μειώνει τις πιθανότητες ερεθισμού του νεύρου. Παράλληλα απορροφάται ένα μεγάλο μέρος της δισκοκήλης. Αν και η κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου απαιτεί προσοχή όταν γίνεται επώδυνη για τον ασθενή, έχει διαπιστωθεί ότι πολλές φορές το απεικονιστικό εύρημα μιας κήλης δεν συνοδεύεται απαραίτητα από πόνο ή άλλα συμπτώματα.

ΚΟΙΝΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗΣ

Όπως αναφέρθηκε, είναι συχνό μια κήλη δίσκου να προκαλεί πιεστικά φαινόμενα σε ένα κοντινό νεύρο προκαλώντας πόνο που αντανακλά σε όλο το μήκος κατανομής του νεύρου (δηλαδή της περιοχής που νευρώνεται από το συγκεκριμένο νεύρο).

Η κήλη ενός οσφυϊκού μεσοσπονδυλίου δίσκου είναι η πιο κοινή αιτία ισχιαλγίας, δηλαδή πόνου και υπαισθησίας στο πίσω μέρος του κάτω άκρου. Μερικά από τα τα πιο κοινά χαρακτηριστικά είναι:

  • Πόνος στο κάτω άκρο: Συνήθως η ένταση του πόνου στο πόδι είναι μεγαλύτερη από αυτήν στη μέση. Εάν ο πόνος αφορά το ισχιακό νεύρο αναφέρεται ως ισχιαλγία.
  • Νευρολογικά συμπτώματα στο κάτω άκρο: Υπαισθησία, αναισθησία και αδυναμία είναι μερικά από τα συμπτώματα που μπορεί να αναφέρει ο ασθενής.
  • Συμπτώματα των οποίων η εντόπιση μεταβάλλεται: Ανάλογα με το μέγεθος της κήλης και την εντόπισή της στο σπονδυλικό τρήμα, τα συμπτώματα μπορεί να αφορούν τη μέση (οσφυϊκή χώρα), τους γλουτούς, το πρόσθιο ή οπίσθιο μέρος του μήρου, το πόδι ή τα δάκτυλα του ποδιού, ενώ τυπικά επηρεάζει μόνο τη μια πλευρά του σώματος.
  • Αδυναμία ραχιαίας κάμψης του πόδα (Foot drop): Ορισμένες φορές μια ευμεγέθης κήλη μπορεί να πιέσει το νεύρο σε τέτοιο βαθμό που να προκαλέσει αδυναμία-παράλυση συγκεκριμένων μυών (πρόσθιος κνημιαίος μυς) που προάγουν την ραχιαία κάμψη του ποδιού και αποτελεί ανησυχητικό σύμπτωμα από μόνο του.
  • Οσφυαλγία (Low back pain): Ο πόνος στην μέση (οσφυϊκή χώρα) συναντάται στην πλειονότητα των περιπτώσεων, αλλά όχι πάντα, και συνοδεύεται από δυσκαμψία. Υφίεται μετά από ξεκούραση (κλινοστατισμό) μερικών ημερών.
  • Πόνος που χειροτερεύει με την κίνηση και με συγκεκριμένες στάσεις: Ο πόνος μπορεί να χειροτερεύει μετά από πολύωρη ορθοστασία ή περπάτημα, ένα φτέρνισμα ή ακόμη και έντονο γέλιο.

ΔΥΟ ΚΥΡΙΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ: ΠΙΕΣΗ ΤΟΥ ΝΕΥΡΟΥ (ΡΙΖΙΤΙΔΑ) ΚΑΙ ΔΙΣΚΟΓΕΝΗΣ ΠΟΝΟΣ

Κατά τον προσδιορισμό της αιτίας που μπορεί να δημιουργεί αίσθημα πόνου στην οσφυϊκή χώρα και να αφορά τον μεσοσπονδύλιο δίσκο χρησιμοποιούνται δύο όροι:

ΡΙΖΙΤΙΔΑ (ΡΙΖΙΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΙΕΣΗ ΤΟΥ ΝΕΥΡΟΥ)

Όταν ο ασθενής πάσχει από μια συμπτωματική κήλη του μεσοσπονδύλιου δίσκου, ο ίδιος ο δίσκος δεν είναι επώδυνος. Αντιθέτως, το υλικό (πηκτοειδής πυρήνας) που προπίπτει ή διαρρέει από το εσωτερικό του δίσκου πιέζει και ερεθίζει την πιο κοντινή ρίζα του νεύρου που εξέρχεται από τον νωτιαίο μυελό. Αυτή η βλάβη, παράγει αίσθημα πόνου που ονομάζεται ριζιτικός πόνος. Πέραν της περιοχής της οσφύος (οσφυαλγία) αντανακλάει και σε άλλα μέρη του σώματος και ειδικότερα στα κάτω άκρα. Στην περίπτωση που αφορά τις ρίζες των νεύρων που απαρτίζουν το ισχιακό νεύρο, ονομάζεται ισχιαλγία.

Δισκοκήλη

ΔΙΣΚΟΓΕΝΗΣ ΠΟΝΟΣ

Στην περίπτωση που ο ασθενής πάσχει από εκσεσημασμένη εκφύλιση του μεσοσπονδυλίου δίσκου, χωρίς το εύρημα της κήλης του δίσκου, τότε ο πόνος εντοπίζεται στην εν λόγω περιοχή και οφείλεται αποκλειστικά στην εκφύλιση του δίσκου χωρίς να αντανακλά στα κάτω άκρα (axial pain).

Οποιοδήποτε από τα παραπάνω συμπτώματα μπορεί να αφορά την αυχενική, την θωρακική ή την οσφυική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Ωστόσο, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων εντοπίζονται στην οσφυική χώρα («μέση»). Αυτό συμβαίνει επειδή συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος των φορτίων που δέχεται η σπονδυλική στήλη σε καθημερινή βάση.

Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ο όρος της «κήλης του δίσκου» ή του «εκφυλισμένου δίσκου» παραπέμπουν σε απεικονιστικά ευρήματα ακτινογραφιών, αξονικής (CT) ή μαγνητικής τομογραφίας (MRI). Αν και πολύ σημαντικά, δεν αρκούν για να προσδιορίσουν την ακριβή αιτία του πόνου. Αντιθέτως, η κλινική εικόνα και η φυσική εξέταση του ασθενούς από τον Ορθοπαιδικό θα οριστικοποιήσει οποιαδήποτε υποψία και οδηγήσει στην ακριβή διάγνωση.

ΣΠΑΝΙΑ ΑΛΛΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ – ΙΠΠΟΥΡΙΔΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Η απώλεια ελέγχου της ουροδόχου κύστης (ακράτεια ούρων) ή του εντέρου (ακράτεια κοπράνων), καθώς και μούδιασμα στην οπίσθια πλευρά αμφότερων των μηρών (δίκην σέλας αλόγου) με συνοδό αδυναμία στα κάτω άκρα ονομάζεται ιππουριδική συνδρομή. Πρόκειται για μια σοβαρή και επείγουσα παθολογική κατάσταση. Προκαλείται από μια ευμεγέθη κήλη που πιέζει τις ρίζες των νεύρων που εξέρχονται κάτωθεν του μυελικού κώνου (ιππουρίδα). Ο ασθενής πρέπει να αντιμετωπιστεί χειρουργικά εντός 48 ωρών στην προσπάθεια να αναστραφούν οι νευρολογικές βλάβες.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η κλινική διάγνωση ακολουθεί μια συγκεκριμένη σειρά που περιλαμβάνει:

  • Το ιατρικό ιστορικό
  • Την φυσική εξέταση
  • Τον απεικονιστικό έλεγχο
ΙΑΤΡΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Οι ασθενείς που παρουσιάζονται με τα προαναφερθέντα συμπτώματα στον Ορθοπαιδικό θα πρέπει να ερωτηθούν σχετικά:

  • Με τον τύπο του πόνου. Ζητείται από τον ασθενή να περιγράψει τα χαρακτηριστικα του πόνου, συμπεριλαμβανομένης της εντόπισης και των δραστηριοτήτων που τον προκαλούν.
  • Συνοδά προβλήματα υγείας, όπως π.χ. Οστεοπόρωση
  • Πληροφορίες σχετικά με την εργασία και την καθημερινή ζώη του ασθενούς.
  • Οικογενειακό ιστορικό.
  • Τέλος, οποιοδήποτε ιστορικό αγχώδους διαταραχής ή κατάθλιψης, θα πρέπει να συζητηθεί με τον θεράποντα ιατρό.
ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ

Αποτελεί το πιο σημαντικό βήμα για την διάγνωση και περιλαμβάνει την επισκόπηση και παρατήρηση των κινήσεων του ασθενούς καθώς και την ψηλάφηση σε συνδυασμό με ορισμένες ειδικές δοκιμασίες (τεστ). Πιο συγκεκριμένα:

  • Νευρολογική εξέταση: Για να προσδιοριστεί αν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο νευρολογικό έλλειμμα ο Ορθοπαιδικός εξετάζει τα κάτω άκρα για σημεία υπαισθησίας, μουδιάσματος ή αδυναμίας. Συνήθως ζητείται από τον ασθενή να περπατήσει στις μύτες και τις πτέρνες ενώ τέλος ελέγχονται τα αντανακλαστικά των κάτω άκρων άμφω.
  • Εύρος κίνησης: Ζητείται από τον ασθενή κάμψει και να εκτείνει τη μέση του ως εκεί που του επιτρέπει ο πόνος.
  • Δοκιμασία Lasegue: Με τον ασθενή σε ύπτια θέση και τα γόνατα τεντωμένα, ο Ορθοπαιδικός κάμπτει (σηκώνει) τα πόδια και εκλύει πόνο στην μέση (οσφυϊκή μοίρα) συνήθως μεταξύ 30° και 70°.
  • Πλήρης νευραγγειακός έλεγχος αμφότερων των κάτω άκρων.
  • Ψηλάφηση της περιοχής της οσφύος.
  • Παρατήρηση της βάδισης του ασθενούς.

Σε περίπτωση που δεν αναγνωρίζετε κανένα από τα συμπτώματα που προαναφέρθηκαν και το επίπεδο του πόνου είναι ανεκτό από τον ασθενή, πολλές φορές δεν απαιτείται περαιτέρω απεικονιστικός έλεγχος και προγραμματίζεται επανέλεγχος.

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

Ο απεικονιστικός έλεγχος εκτελείται αφενός για να αποκλείσει μερικές από τις πιο σπάνιες αιτίες οσφυαλγίας. Τέτοιες είναι το κάταγμα, οι όγκοι και οι λοιμώξεις. Αφετέρου για να περιγράψει καλύτερα και να επιβεβαιώσει τα ευρήματα της κλινικής εξέτασης που έχει προηγηθεί.

  • Ακτινογραφίες: Για τον αποκλεισμό πιθανού κατάγματος (π.χ. σε ασθενείς με οστεοπόρωση ή ιστορικό τραύματος), όγκου ή λοίμωξης.
  • Μαγνητική Τομογραφία: Συνήθως παρέχει τις πιο λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την ύπαρξη ή όχι μιας δισκοκήλης, την εντόπιση και το μέγεθός της, καθώς και τα πιεστικά φαινόμενα που προκαλεί. Πολλές φορές εκτελείται για τον προεγχειρητικό σχεδιασμό. Βοηθά στον αποκλεισμό για σπονδυλική στένωση.
  • Αξονική Τομογραφία: Στις περιπτώσεις που αντενδείκνυται η Μαγνητική Τομογραφία.
  • Μυελογράφημα ή Μυελογραφία (CT): Γίνεται χρήση σκιαγραφικού μέσου για να απεικονιστεί ο νωτιαίος μυελός και τα νωτιαία νεύρα. Μπορεί να δώσει λεπτομερείς πληροφορίες για την κήλη αλλά αποτελεί μια επεμβατική εξέταση.
  • Ηλεκτρομυογράφημα: Μπορεί να εντοπίσει ποιά νευρική ρίζα επηρεάζεται.

Δισκοκήλη

ΘΕΡΑΠΕΙΑ 
ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων κήλης μεσοσπονδυλίου δίσκου στην οσφυϊκή μοίρα τα συμπτώματα υφίενται εντός έξι εβδομάδων. Γι’αυτόν τον λόγο αρχικά συστήνεται η συντηρητική (μη χειρουργική) θεραπεία, πλην εκείνων των περιπτώσεων στις οποίες τα συμπτώματα περιλαμβάνουν σοβαρά νευρολογικά προβλήματα.

ΜΕΤΡΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

Ο έλεγχος του έντονου πόνου είναι μια επείγουσα ανάγκη όταν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα. Στις αρχικές επιλογές περιλαμβάνονται:

Φαρμακευτική αγωγή: Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) αποτελούν μια κατηγορία φαρμάκων που ανακουφίζουν σε μεγάλο βαθμό τον ασθενή. Επιπλέον κάποια μυοχαλαρωτικά φαρμακευτικά σκευάσματα μπορούν να μειώσουν τον μυϊκό σπασμό στην οσφυϊκή χώρα.

Θερμά – ψυχρά επιθέματα: Βοηθούν στην ανακούφιση από επώδυνους μυϊκούς σπασμούς μετά τις πρώτες 48 ώρες.

Κλινοστατισμός: Η ξεκούραση στο κρεβάτι μπορεί να ανακουφίσει τον ασθενή αλλά συνιστάται μόνο για τις πρώτες μέρες. Η παράταση μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω δυσκαμψία. Μετά τις πρώτες ημέρες συνιστάται αποφυγή βαρέων χειρωνακτικών εργασιών και δραστηριοτήτων με διαλείμματα ανάπαυσης.

ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ

Φυσικοθεραπεία: Σημαντική για να καταδείξει στον ασθενή κάποιες στοχευμένες ασκήσεις υπερέκτασης της σπονδυλικής στήλης στην φάση της αποκατάστασης. Επιπλέον, το πρόγραμμα μπορεί να διδάξει στον ασθενή ασφαλέστερους τρόπους για να εκτελεί τις συνήθεις καθημερινές τους δραστηριότητες.

Επισκληρίδιος έγχυση στεροειδών: Μπορεί να προσφέρει μακροχρόνια ύφεση των συμπτωμάτων και ανακούφιση του ασθενούς. Ωστόσο, συχνά δεν επιλύει το πρόβλημα και οι ασθενείς επανεμφανίζουν τα συμπτώματα.

Τέλος, αναφέρονται και οι μέθοδοι του βελονισμού (αποτελεί πλέον επίσημη ένδειξη από τον οργανισμό φαρμάκων των Ην. Πολιτειών) και της χειροπρακτικής, οι οποίες μπορούν να φανούν χρήσιμες στον ασθενή αλλά ακολουθώντας συγκεκριμένες ενδείξεις και για έναν περιορισμένο αριθμό ασθενών. Είναι προς το συμφέρον του ασθενούς να συμβουλευτεί αρχικά τον Ορθοπαιδικό για την διάγνωση και τον αποκλεισμό νευρολογικών ελλειμμάτων καθώς και για την αντιμετώπιση η οποία μπορεί να περιλαμβάνει τις γνωστές συντηρητικές και χειρουργικές μεθόδους.

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Όταν ο πόνος και τα άλλα συμπτώματα εμμένουν και δεν υφίενται μετά από μια περίοδο έξι εβδομάδων τότε συνιστάται στον ασθενή η χειρουργική αντιμετώπιση. Η κήλη του μεσοσπονδυλίου δίσκου στην οσφυϊκή μοίρα αποτελεί την πιο συχνή αιτία χειρουργικής επέμβασης στην σπονδυλική στήλη στους ενήλικες.

Χειρουργική επέμβαση μπορεί να συστηθεί εάν:

  • Ο ασθενής αναφέρει έντονο πόνο που δεν του επιτρέπει να διατηρήσει ένα φυσιολογικό επίπεδο στις καθημερινές του δραστηριότητες, όπως η ορθοστασία και το περπάτημα.
  • Απώλεια ελέγχου της ουροδόχου κύστης ή του εντέρου (και τα δύο τελευταία συμπτώματα αποτελούν ένδειξη για επείγουσα χειρουργική επέμβαση εντός 48 ωρών και όχι αναμονή έξι εβδομάδων).
  • Ο ασθενής δεν ωφελείται από την συντηρητική αγωγή (ΜΣΑΦ, φυσικοθεραπεία)
  • Ο ασθενής βιώνει προοδευτικά επιδεινούμενα νευρολογικά συμπτώματα, όπως αδυναμία στα κάτω άκρα και/ή μούδιασμα.
  • Σε ορισμένες περιπτώσεις (όπως αναφέρθηκε) η χειρουργική επέμβαση μπορεί να συσταθεί και πριν το διάστημα των έξι εβδομάδων.
ΟΣΦΥΪΚΗ ΜΙΚΡΟΔΙΣΚΕΚΤΟΜΗ

Στην χειρουργική επέμβαση της οσφυϊκής μικροδισκεκτομής εκτέμνεται ένα μικρό μέρος του οστού πάνω από την νευρική ρίζα μαζί με ένα μεγάλο μέρος του υλικού της δισκοκήλης που την πιέζει και την ερεθίζει, παρέχοντάς της περισσότερο χώρο. Μέσω μιας μικρής τομής, διανοίγεται ένα παράθυρο στην σπονδυλική στήλη με διάμετρο περί τα τρία με τέσσερα εκατοστά. Μέσα από αυτόν τον χώρο αφαιρείται οτιδήποτε μπορεί να προκαλεί συμπιεστικά φαινόμενα στην νευρική ρίζα.

Πιο συγκεκριμένα:

  • Εκτελείται μια μικρή τομή περί τα 3-4 εκατοστά στην μέση γραμμή της σπονδυλικής στήλης στο ύψος της δισκοκήλης στην οσφυϊκή μοίρα.
  • Οι ραχιαίοι μύες (erector spinae) ανασηκώνονται και απομακρύνονται από το πέταλο (lamina) του σπονδύλου. Δεδομένου ότι αυτοί οι μύες έχουν κάθετη φορά, προτιμάται να μετακινούνται και μην τέμνονται.
  • Ο χειρουργός εισέρχεται στον χώρο του σπονδυλικού τρήματος αφαιρώντας ένα μικρό κομμάτι του ωχρού συνδέσμου. Με τη βοήθεια χειρουργικού μικροσκοπίου μπορεί να αφαιρέσει όλους εκείνους τους ιστούς (οστεόφυτα, υλικό δισκοκήλης) πέριξ της εν λόγω νευρικής ρίζας.
  • Συχνά αφαιρείται ένα μικρό κομμάτι της ζυγοαποφυσιακής διάρθρωσης (facet joint) για την διευκόλυνση της πρόσβασης στην νευρική ρίζα και για να αυξηθεί ο χώρος πέριξ του νεύρου.
  • Στη συνέχεια, η νευρική ρίζα μετακινείται με λεπτούς χειρισμούς και αφαιρείται το υλικό της δισκοκήλης που προπίπτει και πιέζει τη νευρική ρίζα.
    Δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος των αρθρώσεων, των συνδέσμων και των μυών έχει μείνει ανέπαφο, η μικροδισκεκτομή δεν αλλάζει την μηχανική δομή της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης.

Σε γενικές γραμμές η καλυτέρευση των συμπτωμάτων του ασθενούς που οφείλονται σε κήλη του μεσοσπονδυλίου δίσκου διαφαίνεται στις πρώτες έξι με δώδεκα εβδομάδες. Όσο ο πόνος είναι ανεκτός και ο ασθενής μπορεί να λειτουργήσει ικανοποιητικά, είναι συνήθως προτιμότερο να καθυστερήσει η επέμβαση για ένα μικρό χρονικό διάστημα για να δούμε αν θα υφεθούν τα συμπτώματα με τη συντηρητική θεραπεία.

Εάν ο πόνος και τα υπόλοιπα συμπτώματα στο κάτω άκρο δεν υποχωρούν με την συντηρητική αγωγή, τότε ενδείκνυται η ελάχιστα επεμβατική μέθοδος της μικροδισκεκτομής που προαναφέρθηκε.

Η άμεση χειρουργική επέμβαση σε επείγουσα βάση είναι απαραίτητη στις περιπτώσεις της ιππουριδικής συνδρομής ή των προοδευτικά επιδεινούμενων νευρολογικών ελλειμμάτων. Τέλος, ένδειξη για χειρουργική επέμβαση μπορεί να αποτελέσει και ο έντονος πόνος στο κάτω άκρο.

Εν κατακλείδι, η μικροδισκεκτομή συνιστάται σε ασθενείς:

Με πόνο διάρκειας μεγαλύτερης των έξι εβδομάδων που δεν υφίεται με τη συντηρητική αγωγή (ΜΣΑΦ, Φυσικοθεραπεία). Ωστόσο, τα αποτελέσματα της χειρουργικής επέμβασης είναι καλύτερα, όταν οι ασθενείς υποβάλλονται στην επέμβαση πριν τους τρεις με έξι μήνες από την εμφάνιση των συμπτωμάτων.

ΠΟΣΟΣΤΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ

Το ποσοστό επιτυχίας για την ελάχιστα επεμβατική μέθοδο της μικροδισκεκτομής είναι περίπου 90-95%, ενώ 5-10% των ασθενών θα αναπτύξει ξανά δισκοκήλη κάποια στιγμή στη ζωή τους.

Η υποτροπή μπορεί να εμφανιστεί αμέσως μετά την επέμβαση ή πολλά χρόνια μετά. Ωστόσο, είναι πιο συχνή μέσα στους πρώτους τρεις μήνες μετά την επέμβαση. Στην περίπτωση της υποτροπής η αναθεώρηση με τη μέθοδο της μικροδισκεκτομής είναι εξίσου επιτυχημένη. Παρόλα αυτά, μετά από μια υποτροπή, ο ασθενής διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο περαιτέρω.