Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει τεράστια βήματα προόδου στην ανάπλαση των ιστών και στην χρήση αυτής της τεχνικής στις αρθροπάθειες που δεν ανταποκρίνονται στις παραδοσιακές θεραπείες.

Εργαστηριακές και κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν ώριμα βλαστοκύτταρα σε έναν αριθμό εκφυλιστικών παθήσεων. Αυτού του είδους οι θεραπείες παρέχουν στους ασθενείς εναλλακτικές λύσεις σε σχέση με τις πιο παραδοσιακές μεθόδους θεραπείας, συμπεριλαμβανομένης και της ειρουργικής επέμβασης. Η χρήση βλαστοκυττάρων αρχίζει να αποτελεί μια ολοένα και πιο ρεαλιστική εναλλακτική στις εκφυλιστικές παθήσεις του μυοσκελετικού, στις καρδικές παθήσεις, τον διαβήτη, την σκλήρυνση κατά πλάκας και σε αρκετές άλλες ασθένειες.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΑ;

Τα βλαστοκύτταρα είναι κύτταρα που αναπαράγονται διαρκώς και έχουν την ικανότητα να μετατραπούν (να διαφοροποιηθούν) σε οποιοδήποτε άλλο είδος κυττάρου στο ανθρώπινο σώμα (π.χ. σε μυϊκό, ερειστικό, νευρικό κλπ κύτταρο). Τα εμβρυικά βλαστοκύτταρα που μπορούν να ληφθούν από ένα πολύ αρχικό στάδιο της ανθρώπινης ανάπτυξης, έχουν τη δυνατότητα να παράγουν όλους τους τύπους κυττάρων του ανθρώπινου σώματος. Τα ενήλικα βλαστοκύτταρα που βρίσκονται σε ορισμένους ιστούς του πλήρως ανεπτυγμένου ανθρώπου, περιορίζονται στην παραγωγή ορισμένων μόνο τύπων εξειδικευμένων κυττάρων.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΕΝΗΛΙΚΑ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΑ;

Τα ενήλικα βλαστοκύτταρα ανακαλύφθηκαν πριν από 40 χρόνια όταν ο ερευνητές βρήκαν ότι τα κύτταρα που προέρχονται από τον μυελό των οστών είχαν την ικανότητα να προάγουν τον σχηματισμό διαφόρων ιστών. Τα ενήλικα βλαστοκύτταρα υπό κατάλληλες συνθήκες είναι ικανά να αναπτυχθούν σε άλλους τύπους κυττάρων με τη δυνατότητα να βοηθούν την αναγέννηση των ιστών.

ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΑ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΑ;

Τα αυτόλογα ενήλικα βλαστοκύτταρα (Autologous Adult Stem cells) έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία πολλών χρόνιων εκφυλιστικών παθήσεων του μυοσκελετικού συστήματος, όπως οστεοαρθρίτιδα, τενοντίτιδες και ρήξεις τενόντων. Επί του παρόντος, τα βλαστοκύτταρα χρησιμοποιούνται στις εκφυλιστικές παθήσεις του ώμου, του γόνατος, του ισχίου και της σπονδυλικής στήλης όπως επίσης και σε τραυματισμούς των μαλακών μορίων (μυς, τένοντες, σύνδεσμοι) και τραυματισμούς που σχετίζονται με τα οστά.

ΠΟΙΟΙ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΩΝ;

Για να καθορίσει ο θεράπων ιατρός αν ο ασθενής είναι κατάλληλος υποψήφιος για θεραπεία με βλαστοκύτταρα, οφείλει να λάβει ένα λεπτομερές ιστορικό του τραυματισμού, να κάνει μια καλή φυσική εξέταση, ακτινογραφίες και ενδεχομένως μαγνητική τομογραφία. Η θεραπεία με βλαστοκύτταρα δεν ενδείκνυται για όλες τις παθήσεις του μυοσκελετικού αλλά για έναν περιορισμένο αριθμό και υπό κατάλληλες συνθήκες. Ωστόσο, μπορεί να αποδειχθεί μια βιώσιμη επιλογή για τα άτομα που πάσχουν από αρθροπάθειες.

Οι κατάλληλοι υποψήφιοι για θεραπεία με βλαστοκύτταρα είναι:

  • Οι ασθενείς που πάσχουν από κακώσεις ή χρόνιες εκφυλιστικές παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος (οστά και μαλακοί ιστοί).
  • Οι ασθενείς που λόγω ιστορικού θα ήταν καλύτερο να αποφύγουν μια χειρουργική επέμβαση.
  • Οι ασθενείς που παρουσιάζουν χρόνιο πόνο και ενδιαφέρονται για μια επιλογή που προσφέρει βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Κάθε ασθενής είναι διαφορετικός και η επιτυχία της θεραπείας με βλαστοκύτταρα εξαρτάται από τη σοβαρότητα της νόσου και της αντίδρασης του σώματος στην ίδια την θεραπεία.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΕ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΑ;

  • Ουσιαστικά, πρόκειται για μια διαδικασιά ανάπλασης και αναγέννησης των ιστών μέσω της ενίσχυσης των φυσικών μηχανισμών επούλωσης του σώματος. Μ’αυτή τη διαδικασία γίνεται χρήση αυτόλογων ενήλικων βλαστοκυττάρων που προέρχονται από τον μυελό των οστών του ίδιου του ασθενούς.
  • Κατά τη διαδικασία, ο ιατρός αναρροφά μικρή ποσότητα μυελού των οστών από το οστό του λαγονίου, στην λεκάνη. Κατόπιν επεξεργασίας, η οποία διαρκεί περί τα 15 λεπτά, το συμπύκνωμα ενίεται στο σημείο του τραυματισμού ή της εκφυλισμένης άρθρωσης. Συνολικά, η διαδικασία διαρκεί λιγότερο από 45 λεπτά.
  • Η διαδικασία είναι γρήγορη και στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να ολοκληρωθεί με μέτρια καταστολή του ασθενούς.

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Πριν από οποιαδήποτε πράξη ο ιατρός εξηγεί στον ασθενή όλη τη διαδικασία και απαντάει σε τυχόν απορίες του. Σε γενικές γραμμές οι οδηγίες πριν και μετά την θεραπεία με βλαστοκύτταρα είναι οι εξής:

Πριν την ένεση:

Αποφυγή χρήσης μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (π.χ. ιβουπροφαίνη) τουλάχιστον 3 ημέρες πριν την ένεση.

Μετά την ένεση:

  • Παγοθεραπεία, εφαρμογή πάγου κάθε 4 ώρες για 20 λεπτά, για τις πρώτες 48 ώρες.
  • Αποφυγή χρήσης μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (π.χ. ιβουπροφαίνη) 5 ημέρες μετά την ένεση.
  • Διακοπή καπνίσματος εάν δυνατόν.
  • Αφαίρεση των επιδέσμων από την πληγή του ισχίου μετά από 5 ημέρες
  • Περπάτημα για 2 εβδομάδες χωρίς έντονες δραστηριότητες ή χρήση νάρθηκα και αποφυγή φόρτισης ανάλογα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.
  • Ανάλογα με την περίπτωση, φυσικοθεραπεία μετά από 1-2 εβδομάδες.
  • Επανεξέταση από τον Ορθοπαιδικό μετά από 2 εβδομάδες.

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ:

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΕΝΗΛΙΚΑ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΑ;

Τα ενήλικα βλαστοκύτταρα είναι αδιαφοροποίητα κύτταρα, ικανά για δύο σημαντικές διαδικασίες: Την αυτοανανέωση και την διαφοροποίηση. Πρόκειται για ζωτικής σημασίας διαδικασίες της διατήρησης και ανανέωσης των ιστών, όπως των εσωτερικών οργάνων, του δέρματος και του αίματος.

Τα ενήλικα βλαστοκύτταρα βρίσκονται βαθιά κρυμμένα στα όργανα, περιβαλλόμενα από εκατομμύρια συνηθισμένων κυττάρων και μπορούν, όποτε χρειάζεται, να αναπληρώνουν μερικά από αυτά. Στην πραγματικότητα, μερικά ενήλικα βλαστοκύτταρα χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς σήμερα. Τα βλαστοκύτταρα έχουν βρεθεί σε διάφορα όργανα που χρειάζονται συνεχή ανανέωση των κυττάρων τους, όπως στο αίμα, το δέρμα, το επιθήλιο των εντέρων, ενώ έχουν επίσης βρεθεί σε αναπάντεχες θέσεις, όπως για παράδειγμα στον εγκέφαλο, για τον οποίο γνωρίζουμε πως δεν αναπληρώνει τα κύτταρά του. Αντίθετα από τα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα, τα ενήλικα είναι ήδη σε κάποιο βαθμό εξειδικευμένα.

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΩΝ;

Ναι, υπάρχουν πολλοί τύποι ενήλικων βλαστοκυττάρων στο ανθρώπινο σώμα, τα οποία παρουσιάζουν διαφορετική ικανότητα διαφοροποίησης. Ειδικότερα, τα ενήλικα βλαστοκύτταρα που βοηθούν στην αποκατάσταση των εκφυλισμένων ιστών είναι πολυδύναμα μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα που ανευρίσκονται στον μυελό των οστών και τον λιπώδη ιστό.

ΑΠΟ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΤΑ ΕΝΗΛΙΚΑ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΑ;

Στους ενήλικες, τα βλαστοκύτταρα είναι παρόντα μέσα σε διάφορους ιστούς και όργανα, αλλά κυρίως στον μυελό των οστών και τον λιπώδη ιστό. Άλλες πηγές βλαστοκυττάρων περιλαμβάνουν το ήπαρ, την επιδερμίδα, τον αμφιβληστροειδή χιτώνα, τους μυς, το έντερο κ.α.

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΕΜΒΡΥΪΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΩΝ;

Τα ενήλικα βλαστοκύτταρα ανευρίσκονται στους ανθρώπινους ιστούς, συμπεριλαμβανομένου του μυελού των οστών και του λιπώδους ιστού. Αντιθέτως, τα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα δεν προέρχονται από το ανθρώπινο σώμα αλλά από γονιμοποίηση in vitro (στο εργαστήριο), διαδικασία που εγείρει πολλά ηθικά προβλήματα. Επειδή τα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα δεν είναι αυτόλογα υπάρχει η πιθανότητα ανοσολογικής απόρριψης. Από την άλλη πλευρά, τα ενήλικα βλαστοκύτταρα δεν εγείρουν ηθικά προβλήματα, ούτε θέτουν σε κίνδυνο ανοσολογικής απόρριψης.

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΗΘΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΩΝ;

Όχι, τα ενήλικα βλαστοκύτταρα δεν εγείρουν ζητήματα βιοηθικής, καθώς συλλέγονται από το ίδιο το σώμα του ασθενούς.

ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΟΥ ΝΑ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΑ;

Όχι. Παρ’ότι τα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα έχουν συσχετιστεί με κάποιες μορφές καρκίνου (τερατώματα), δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι τα ενήλικα βλαστοκύτταρα μπορούν να οδηγήσουν σε οποιαδήποτε μορφής όγκο.

ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΛΗΨΗ ΤΩΝ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΩΝ;

Ο ιατρός στην μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων χρησιμοποιεί ένα σύστημα αναρρόφησης των κυττάρων από τον μυελό των οστών.

ΤΑ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΑ ΠΟΥ ΣΥΛΛΕΓΟΝΤΑΙ ΥΠΟΚΕΙΝΤΑΙ ΣΕ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ;

Όχι, ο ιατρός δεν χρησιμοποιεί μεθόδους καλλιέργειας in vitro. Τα βλαστοκύτταρα συλλέγονται, υποβάλλονται σε επεξεργασία και ενίονται στον ασθενή.

ΜΕ ΠΟΙΟΝ ΤΡΟΠΟ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΟΥΝ ΤΑ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΑ ΣΕ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ;

Κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης, τα βλαστοκύτταρα συλλέγονται από τον ασθενή (αναρρόφηση μυελού των οστών), υποβάλλονται σε επεξεργασία και χρησιμοποιούνται στο σημείο της κάκωσης, βοηθώντας στην διαδικασία της επούλωσης.

ΠΩΣ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΤΑ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΑ ΣΕ ΤΙ ΕΙΔΟΥΣ ΙΣΤΟ ΝΑ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΘΟΥΝ – ΕΞΕΛΙΧΘΟΥΝ;

Η διαφοροποίηση των βλαστοκυττάρων εξαρτάται από πολλούς παράγοντες συμπεριλαμβανομένων κάποιων παραγόντων ανάπτυξης (growth factors) και του μικροπεριβάλλοντος όπου ευρίσκονται. Με βάση τα ερεθίσματα του μικροπεριβάλλοντος μπορούν να εξελιχθούν και να διαφοροποιηθούν σε διαφορετικού είδους κύτταρα. Π.χ. τα πολυδύναμα βλαστοκύτταρα που ενίονται στο σημείο ενός κατάγματος θα διαφοροποιηθούν (εξελιχθούν) σε οστικά κύτταρα για να προαγάγουν την πώρωση του κατάγματος. Ο ακριβής μηχανισμός αυτής της διαδικασίας παραμένει άγνωστος.

ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΤΑ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΑ ΣΗΜΕΡΑ;

Τα βλαστοκύτταρα χρησιμοποιούνται σήμερα τόσο στο εργαστήριο για έρευνα όσο και στη κλινική πραγματικότητα για θεραπευτικούς σκοπούς. Τα εργαστήρια χρησιμοποιούν ανθρώπινα και μη ανθρώπινα βλαστοκύτταρα για την διεξαγωγή in vitro μελετών. Τα αυτόλογα ενήλικα βλαστοκύτταρα χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς λόγους για να βοηθήσουν στην αποκατάσταση των εκφυλισμένων ιστών.

ΕΙΝΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΩΝ ΑΣΦΑΛΗΣ;

Ναι. Η συζήτηση με τον θεράποντα ιατρό θα λύσει κάθε απορία.